امروزه بحث «نظام‌سازی دینی» به‌صورت گسترده در محافل علمی و آکادمیک مطرح شده است. بحث نظام‌سازی دینی ابعاد مختلف و گسترده‌ای دارد. یکی از ابعاد این بحث، ابعاد فلسفی و بنیادی است. نوشتار حاضر در پی بررسی یک پرسش مهم در زمینه «فلسفه نظام‌سازی دینی» است. پرسش اصلی این نوشتار عبارت است از: از منظر امام خمینی (ره) و امام خامنه‌ای (دام ظلّه الوارف) «خرد سیاسی» چه نقشی در تأسیس بنیاد نظری نظام‌سازی دینی دارد؟ روش به کار رفته در این تحقیق روش «استنادی» است. بر اساس مراجعه به متون دست اول دینی و نیز آثار و منابع حضرت امام خمینی (رحمه الله علیه) امام خامنه‌ای (دام ظلّه الوارف) این نتایج به دست می‌آید: (1) عقلانیت توانی ادراکی در انسان است. (2) عقلانیت حکم می‌کند که برای حفظ حیات اجتماعی انسان، تشکیل حکومت لازم است. (3) بر اساس ادراک عقلانی، حفظ حکومت و مقابله با چالش‌های آن امری لازم و ضروری است. (4) بر اساس نگرش حضرت امام خمینی (رحمه الله علیه) و امام خامنه‌ای (دام ظلّه الوارف) عقلانیت اسلامی این حکم عقلی مورد تأیید شریعت اسلامی قرار گرفته است. (5) با توجه به این‌که حکم مذکور مقیّد و مشروط به هیچ شرط و قیدی نیست، می‌توان از حکم عقلانی مذکور که برآمده از خرد سیاسی محسوب می‌گردد، به یک حکم مطلق و اولیه یاد کرد. (6) بر این اساس هرگونه حکمی در شریعت اسلامی «تابع» و «محکوم» حکم مذکور خواهد بود و در استنباط و استخراج هر حکم شرعی لازم است به مسئله حفظ نظام اسلامی توجّه شود. (7) افزون بر این، لازم است نسبت به چالش‌هایی که موجودیت حکومت اسلامی را تهدید می‌کند، تحقیق و پژوهش کرد و راه‌کارهای مقابله با این چالش‌ها را تدوین و تنظیم کرد. (8) یکی از بهترین ابزاری که می‌تواند در تثبیت حکومت اسلامی مؤثر افتد «نظام‌سازی دینی» است. مقصود از نظام‌سازی دینی ارائه برنامه‌ای مدون و جامع برای اداره امور اجتماعی جامعه اسلامی است. (9) این نظام‌سازی دینی همه ابعاد و اضلاح حکمرانی اسلامی را پوشش می‌دهد. (10) با توجّه به این‌که هرگونه نظام‌سازی باید بر اساس اصل «سازگاری» میان اجزا سامان یابد، بر اساس نظام‌سازی دینی زمینه برای بروز ناسازگاری و تعارض میان اضلاع مختلف حکمرانی اسلامی از میان خواهد رفت.